Usability testing#

Gebruikers zijn onvoorspelbare wezens. Wat jij maakt of ontwerpt, is misschien heel logisch voor jou, maar je gebruikers kunnen daar wel eens heel anders over denken. Daarom is het nuttig om je ontwerp te testen met echte gebruikers.

Je bent je design begonnen met een doel voor jouw website: je wilt dat mensen iets kunnen bereiken. Je wilt bijvoorbeeld dat mensen iets in je webshop kopen of de informatie vinden die ze zoeken. Met usability testing onderzoek je of mensen dat doel ook daadwerkelijk kunnen bereiken. En waar lopen ze op vast als ze dat proberen? Belangrijk: je test hierbij niet de gebruiker, maar jouw ontwerp!

Usability testing in een notendop#

Er zijn vier stappen voor het uitvoeren van een usability test:

  1. Zorg voor een product of prototype om te testen.

    Om de test uit te voeren, moeten je gebruikers wel iets hebben om te gebruiken. Dat betekent niet dat je je hele product of website al af moet hebben, maar je hebt minstens een papieren prototype nodig.

  2. Bedenk taken voor de deelnemer.

    Je test of jouw gebruikers concrete taken kunnen uitvoeren, dus bedenk welke taken je wilt testen. Een paar voorbeelden:

    • Maak een account.

    • Koop een product en verstuur het naar het adres van een vriend.

    • Deel een foto met drie vrienden.

  3. Voer de test uit met een aantal deelnemers. De test bestaat uit een aantal onderdelen:

    1. Welkom: leg aan je deelnemer uit wat je gaat doen en wat je van de deelnemer verwacht. Belangrijk: vraag ze om hardop na te denken en uit te spreken welke keuzes ze maken.

    2. Vragen: stel een aantal vragen die belangrijk zijn om te weten van jouw deelnemer. Als je een hele specialistisch website hebt, is het bijvoorbeeld nuttig om te weten of de deelnemer daar iets van weet. Ook algemene technische vaardigheden kunnen interessant zijn.

    3. Homepage tour: laat de deelnemer rustig een paar minuten (afhankelijk van hoeveel er staat) de homepagina bekijken. Vraag ze waar zij denken dat de website over gaat en wat het doel van de site is. (De eerste indruk is belangrijk, dus het is goed om te weten of je gebruikers meteen snappen wat het doel is!)

    4. Taken uitvoeren: laat je deelnemer een voor een de taken uitvoeren die je hebt bedacht. Houd de deelnemer gefocust en laat ze hardop denken. Probeer niet te veel te helpen en vooral goed te observeren wat ze doen (en maak daar een paar aantekeningen van).

    5. Vragen achteraf: als je tijdens de test opvallende dingen hebt gezien, kun je nog een paar vragen achteraf stellen. Bijvoorbeeld waarom de deelnemer een bepaalde keuze maakte. Pas wel op dat je hier niet je deelnemer gaat bekritiseren of zich dom laat voelen!

    6. Afronding: bedank de deelnemer voor hun deelname, leg uit wat je met de resultaten gaat doen, etc.

  4. Bedenk wat je gaat verbeteren.

    Maak van iedere test een top 3 van problemen die je zijn opgevallen. Bekijk na meerdere tests welke problemen het belangrijkst zijn om op te lossen. Daarbij zijn de problemen die vaak voorkomen natuurlijk logisch om als eerste aan te pakken, maar je mag ook rekening houden met eventuele verschillen in kennis tussen jouw deelnemers en de echte doelgroep.

Papieren prototype#

Je hoeft voor een usability test je product nog helemaal niet af te hebben, maar je hebt natuurlijk wel iets nodig dat jouw gebruikers kunnen uitproberen. Met alleen wat schetsen op papier kun je al een heel eind komen. Een bijkomend voordeel is dat je daar ook heel snel aanpassingen op kunt maken, voordat je moeite steekt in het daadwerkelijk programmeren van je website.

Een papieren prototype met meerdere schermen maak je met meerdere vellen papier. Als je gebruiker ergens op klikt, vervang je het vel dat voor ze ligt door een nieuwe met de pagina waar ze naartoe zijn gegaan. Zie bijvoorbeeld deze video voor een bloedtest automaat:

Je kunt ook alleen bepaalde elementen op het scherm veranderen door kleinere stukje papier te gebruiken. Zie deze test van een smartphoneapp als voorbeeld: