Rechtspraak door de computer#
Kunnen computers rechters vervangen? En willen we dan dat computers rechters vervangen?
NOS: Kans op herhaling criminelen jarenlang verkeerd berekend door reclassering (2026)
Hoe het in de praktijk mis kan gaan met het gebruik van algoritmes voor rechtspraak.
NOS: Directeur reclassering over vernietigend rapport: ‘Onvoldoende kennis algoritmes’ (2026)
De directeur van Reclassering Nederland reageert bij Nieuwsuur.
Mr. Online: In 2030 zullen computers rechtspreken (2016)
Hoogleraar Recht in Informatica aan de Universiteit Leiden Jaap van den Herik voorspelt dat tussen 2030 en 2040 computers het merendeel van de vonnissen zullen uitspreken.
OpenRecht: Computers zullen nooit rechtspreken! (2022) en Recht.nl: Column: De zwarte doos gaat rechtspreken?! (2016)
Leo van der Wees (Senior raadsadviseur Recht & ICT bij de Raad voor de Rechtspraak, maar hier op persoonlijke titel) heeft wel wat kanttekeningen bij de uitspraken van Van den Herik.
AD: Ongeloof om Nederlandse rechter die ChatGPT gebruikt in vonnis: ‘Dit kan echt niet’ (2024)
Dit gaat alleen nog maar over een rechter die ChatGPT gebruikt, maar de argumenten zijn breder toepasbaar.
Tweakers: Rechtspraak stelt AI-strategie vast, ziet kansen voor beperkt gebruik van AI (2025)
Sinds 2025 heeft “de Rechtspraak” een 10-puntenplan voor verantwoord gebruik van AI in de rechtspraak:
Rechtspraak: AI voor een rechtvaardige Rechtspraak
** / De 10 punten, zoals opgesteld door de Rechtspraak.
NRC: Neem het recht in eigen hand, met de AI-Verkenner (Link voor niet abonnees) (2025)
Een interessant experiment met AI-rechtspraak, zonder dat er daadwerkelijk recht wordt gesproken. Het doel is juist om mensen er samen uit te laten komen.
NSO Eques: Rechtspraak in het tijdperk van AI - Interview met prof. dr. mr. A.U. Janssen (2024)
** / Deze hoogleraar ziet ook mogelijkheden voor het gebruik van AI, maar heeft toch ook nog veel vragen.
RJB Advocatuur: De computer als rechter - (on)mogelijk? (2014)
**** / Advocaat Robert Bakker vind computers te “recht toe recht aan” voor goede rechtspraak en legt dat uit.
CPO Academy: “De rechtspraak leent zich natuurlijk niet voor ‘computer says no’-achtige scenario’s” (2018)
** / Mr. Jozua van der Beek wil voorzichtigheid, maar ziet mogelijkheden voor ondersteuning.
Voor wie de “Computer says no”-referentie niet kent: Little Britain
-
*** / Hoe Big data en de inherente vooroordelen kunnen leiden tot ongelijkheid, waarom dat een mogelijk gevaar is voor de rechtspraak en de democratie.
HVG Law: We evalueerden 40+ juridische AI-tools: dit zijn onze bevindingen (2025)
Bij dit advocatenkantoor gingen ze op zoek naar de AI-tools die hen het beste konden ondersteunen en hier beschrijven ze de criteria die ze daarvoor hanteren.