Een slimme stad (vol camera’s?)#
Wat als elke camera in jouw stad weet wie je bent? En wie beslist eigenlijk hoe die stad eruitziet — de bewoners, of de techbedrijven die de software leveren?
Wat is een smart city?#
OnLogic: Wat is een smart city en wat zijn de voordelen? (2023)
* / Een prima introductie — maar houd er rekening mee dat OnLogic computers voor smart cities wil verkopen.
Netkwesties: Smart city? Niet doen! (2021)
** / Hoogleraar Herman van den Bosch vindt dat smart cities zelden de échte problemen oplossen. Waarom niet?
Gebiedsontwikkeling.nu: Maakt de slimme stad ons juist dom? (2021)
** / Inge Janse waarschuwt: als je alleen meet wat je kunt meten, verlies je andere waarden uit het oog. Wat raken we kwijt als we een stad reduceren tot data?
De Correspondent: In de stad van de toekomst praten lantaarnpalen mee en burgers niet (2019)
** / Maurits Martijn en Sanne Blauw doen verslag van de Smart City Expo in Barcelona. Waar adverteren de techbedrijven voor — en waar praten ze juist níet over?
De Correspondent: Zo voorkomen we dat onze steden veranderen in laboratoria voor techbedrijven (2019)
** / Zijn er alternatieven? Over inspraak door inwoners, open standaarden en minder afhankelijkheid van één groot bedrijf.
De Correspondent: Nee, je hebt wél iets te verbergen (2013)
* / Terug naar de basis: waarom is privacy eigenlijk belangrijk — ook als je “niets te verbergen hebt”?
The Line: de smart city als droom én nachtmerrie#
The Line was de meest ambitieuze smart city ooit: een 170 kilometer lange, volledig geautomatiseerde stad in de Saoedische woestijn, ontworpen voor 9 miljoen mensen. In september 2025 werd de bouw stilgelegd. Wat ging er mis — en wat zegt dat over de beloften van de slimme stad?
NEOM / Tonomus: Cognitive technology and smart thinking: redefining city living (2024)
* / NEOM’s eigen beschrijving van wat “frictionless living” inhoudt: de stad weet wanneer je vlucht vertrekt, haalt je koffer op en vult je koelkast bij.
Reuters/Context: Saudi ‘surveillance city’ — would you sell your data to The Line? (2022)
** / Inwoners worden betaald voor hun data. Digitalrechtexperts noemen het een “privacy disaster waiting to happen”. Is betaald worden voor je gegevens een eerlijke deal?
Prospect Magazine: Welcome to Neom, Saudi Arabia’s desert dystopia in the making (2022)
*** / Architectuurcriticus Deyan Sudjic betoogt dat je in een stad juist ook anoniem moet kunnen zijn, wat in The Line nergens een optie is.
Surveillance in de stad#
Kaspersky: Wat is gezichtsherkenning? (n.d.)
* / Een korte technische introductie van gezichtsherkenning, een lijst aan toepassingen, voorbeelden, voordelen en nadelen. En natuurlijk een slotalinea met reclame voor Kaspersky Security anti-virus, je weet waar je dit leest.
Autoriteit Persoonsgegevens: Gezichtsherkenning (2025)
** / De Nederlandse privacytoezichthouder legt uit wanneer gezichtsherkenning is toegestaan — en waarom dat bijna nooit is.
Nieuwsuur: Gaat de politie te ver met gezichtsherkenning? (2024)
Item van Nieuwsuur over het gebruik van AI, waaronder gezichtsherkenning, door de politie. De AI-wet waarover wordt gesproken is inmiddels aangenomen in het Europees Parlement, zie de bronnen bij AI en werk voor meer daarover.
Nieuwsuur: Politie experimenteert met gezichtsherkenning, maar wetgeving ontbreekt (2024)
Een geschreven variant van dit item.
Universiteit van Amsterdam: 4 tips om gezichtsherkenningssystemen te misleiden (n.d.)
* / Hoe kun je je onttrekken aan gezichtsherkenning? En wat zegt het dat dit überhaupt nodig is?
Bright: Bewakingssysteem China groter dan gedacht: half miljard camera’s (2022)
China laat zien wat je ook met gezichtsherkenning kunt doen, zeker voor gebruik in een sociaalkredietsysteem.